Türkiye’de ekim ayında izlenen 10 imalat sektörünün dokuzunda üretim azaldı. İstanbul Sanayi Odasının (İSO) 2 Kasım 2026’da yayımladığı sektörel PMI sonuçlarında üretimini artıran tek alan giyim ve deri ürünleri oldu. Bir ay önce üretimde artış kaydeden gıda sektörü ise yeniden gerilemeye geçti. Böylece iki ay üst üste yalnızca bir sektörde üretim artmış olsa da büyüyen sektörün kimliği değişti.
Sektörlerin üretim, sipariş ve istihdam verileri aynı yönde hareket etmedi. Gıdada yeni siparişler artmasına rağmen fabrikalardan çıkan üretim azaldı. Elektrikli ve elektronik ürünlerde ise satış fiyatlarının yükseliş hızı Şubat 2024’ten bu yana görülen en yüksek düzeye çıktı. Rapor, sanayideki zayıflamanın farklı iş kollarına aynı biçimde yansımadığını gösteriyor.
Sanayide üretimini artıran tek sektör hangisi?
Giyim ve deri ürünleri üretimi, ekimde son üç ayın ilk artışını kaydetti. Sektörde yurt içi ve yurt dışından gelen yeni siparişlerin de artması üretimdeki yükselişe eşlik etti. Bir ay önceki tablo farklıydı: Eylülde üretimdeki tek artış gıda ürünlerinde gerçekleşmiş, giyim ve deri dahil diğer dokuz sektörde düşüş görülmüştü.
Bu değişim, sanayideki daralma tablosuna tek başına bir toparlanma işareti olarak bakmayı zorlaştırıyor. Giyim ve deri ürünlerindeki iyileşme sektörün ekim ayına özgü performansını gösteriyor; aynı eğilimin başka sektörlere yayıldığını söylemek için yeterli veri bulunmuyor.
| Gösterge | Eylül 2026 | Ekim 2026 |
|---|---|---|
| Üretimi artan sektör sayısı | 1 / 10 | 1 / 10 |
| Üretim artışı görülen sektör | Gıda ürünleri | Giyim ve deri ürünleri |
| Üretimde en sert düşüş | Kimyasal, plastik ve kauçuk | Metalik olmayan mineral ürünler |
| Yeni siparişleri artan sektör sayısı | 1 | 2 |
Gıdada sipariş artarken üretim neden geriledi?
Ekimde gıda ile giyim ve deri ürünleri, hem toplam yeni siparişlerde hem yeni ihracat siparişlerinde artış kaydeden iki sektör oldu. Ancak üretim verilerinde gıda sektörünün negatif bölgede kalması dikkat çekti.
Siparişin alındığı ayla ürünün üretildiği veya teslim edildiği ay her zaman aynı olmayabilir. Stok seviyeleri, üretim planları ve önceki aylardan devreden iş yükü de bu farkı etkileyebilir. İSO raporu gıda sektöründeki ayrışmanın kesin nedenini tek tek açıklamadığı için artan siparişlerin hangi ayda üretime dönüşeceğini bugünden hesaplamak mümkün değil.
Bu yüzden gıdada yalnızca yeni siparişleri izlemek yeterli olmayacak. Sonraki PMI raporunda üretimin yeniden artış bölgesine dönüp dönmediği daha belirleyici bir gösterge olacak.
En sert üretim kaybı hangi sektörde?
Metalik olmayan mineral ürünler sektöründe hem üretim hem de toplam yeni siparişlerde izlenen sektörler arasındaki en belirgin gerileme yaşandı. Yeni sipariş kaybında bu alanı küçük farkla kara ve deniz taşıtları sektörü izledi.
Metalik olmayan mineral ürünler başlığı; cam, seramik, çimento ve benzeri üretim faaliyetlerini içine alan geniş bir sanayi grubudur. PMI verisi bu grubun tamamı için yön gösterir, tek tek ürünlerin üretim miktarını veya satışlarını açıklamaz. Dolayısıyla rapordan belirli bir malzemeye talebin ne kadar düştüğü sonucunu çıkarmak doğru olmaz.
İstihdam yalnızca iki sektörde arttı
İSO verilerinde çalışan sayısını artıran sektörler, yeni siparişlerde artış yaşayan gıda ile giyim ve deri ürünleri oldu. Diğer sektörlerde istihdam artışı kaydedilmedi. Talep akışının zayıf olduğu alanlarda firmaların mevcut personel kapasitesini büyütme konusunda daha temkinli hareket ettiği görülüyor.
Bununla birlikte PMI raporu kaç kişinin işe alındığını ya da işten ayrıldığını açıklamıyor. İstihdamın sektörler arasındaki yönünü gösterebiliyor; işsizlik oranının hesabı için TÜİK’in ayrı istatistikleri gerekiyor.
Elektrikli ve elektronik ürünlerde fiyat artışı hızlandı
Ekim raporunun üretim dışındaki en belirgin bulgularından biri maliyetlerdeydi. Girdi fiyatlarının yükseliş hızı en çok gıda ile kimyasal, plastik ve kauçuk ürünlerinde öne çıktı. Ağaç ve kâğıt ürünlerinde girdi maliyeti artışı görece daha sınırlı kaldı.
Üreticilerin nihai ürün satış fiyatlarında ise elektrikli ve elektronik ürünler ayrıştı. Bu sektörde fiyat artış hızı Şubat 2024’ten beri en yüksek düzeyinde ölçüldü. Giyim ve deri ürünleriyle ana metal sanayinde satış fiyatı artışları daha ılımlı seyretti.
Bu bulgu, elektrikli ev aletlerine veya telefonlara aynı oranda zam yapıldığı şeklinde okunmamalı. Anket üretici satış fiyatlarının değişim yönünü izliyor. Mağazaya yansıyan fiyat; ürünün stok durumuna, dağıtım maliyetine ve perakendecinin fiyat politikasına göre farklılaşabilir.
Tedarik zincirinde hangi sektörler rahatladı?
Ekimde 10 sektörden dördünde tedarikçilerin teslim süreleri kısaldı. En belirgin iyileşme kimyasal, plastik ve kauçuk ürünlerinde görüldü. Buna karşılık elektrikli ve elektronik ürünler ile ana metal sanayinde tedarikçi performansındaki bozulma daha güçlü hissedildi.
Sipariş alıp üretim yapabilmek için yalnızca talep yeterli değil; hammaddeye ve ara mala zamanında ulaşmak da gerekiyor. Aynı ay bazı sektörlerde teslim sürelerinin kısalıp bazılarında uzaması, firmaların karşılaştığı tedarik koşullarının farklılaştığını gösteriyor.
Kasım verisinde hangi göstergelere bakılacak?
Ekim sonunda sanayinin genel PMI değeri 47,3’e gerileyerek daralma bölgesinde kaldı. Ancak sektörler arasındaki ayrışmayı görmek için manşet endeksin yanında üretim, yeni siparişler ve istihdam alt göstergelerini de izlemek gerekiyor.
Kasımda yanıt aranacak ilk soru, giyim ve deri ürünlerindeki üretim artışının sürüp sürmeyeceği. İkinci soru gıdada artan siparişlerin üretime dönüşüp dönüşmeyeceği. Metalik olmayan mineral ürünler ile kara ve deniz taşıtlarında sipariş kayıplarının yavaşlaması da sanayideki zayıflamanın ne kadar geniş bir alana yayıldığını değerlendirmek açısından belirleyici olacak.
Veri kaynağı: İstanbul Sanayi Odası, 2 Kasım 2026 tarihli Türkiye Sektörel PMI Ekim 2026 raporu ve 1 Ekim 2026 tarihli Eylül sektörel PMI raporu.
